{"id":2624,"date":"2018-12-30T16:46:17","date_gmt":"2018-12-30T14:46:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fultek.com.tr\/?p=2624"},"modified":"2024-03-19T12:22:41","modified_gmt":"2024-03-19T10:22:41","slug":"scada-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fultek.com.tr\/Deneme\/scada-nedir\/","title":{"rendered":"SCADA Nedir? SCADA Programlama ve E\u011fitimi"},"content":{"rendered":"\n

SCADA<\/a> “Supervisory Control And Data Acquisition<\/strong> \u201d c\u00fcmlesinin k\u0131saltmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e \u201cMerkezi denetim ve veri toplama\u201d olarak ifade edebiliriz. \u0130leri d\u00fczey end\u00fcstriyel otomasyon sistemlerin temelidir. Peki SCADA nedir? Yaz\u0131m\u0131z\u0131n as\u0131l amac\u0131na gelelim.<\/h4>\n\n\n\n

Otomasyon projelerinde PLC<\/a>‘ler ve di\u011fer otomsyon cihazlar\u0131 gerekli kontrol i\u015flemlerini otomatik olarak yapar. Bu cihazlara veri giri\u015fi yapmak ve cihazlar\u0131n i\u00e7erisinde ki de\u011ferleri izlemek i\u00e7in HMI olarak k\u0131saltt\u0131\u011f\u0131m\u0131z “Human Machine Interface” T\u00fcrk\u00e7esi insan ara y\u00fcz\u00fc diye tabir etti\u011fimiz ekranlar kullan\u0131r\u0131z. Bu ekranlar s\u0131n\u0131rl\u0131 kabiliyete sahiptir. Zira ucuz ve uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmalar\u0131 istenir. Otomasyon projesini bir \u00fcst a\u015famaya ta\u015f\u0131mak istedi\u011fimizde SCADA programlar\u0131<\/a> devreye girer. SCADA programlar\u0131n\u0131n kabiliyetleri \u00e7ok geni\u015ftir. Bilhassa veri saklama ve network olaylar\u0131 \u00f6n plandad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

SCADA Network Yap\u0131s\u0131<\/h2>\n\n\n\n

\u0130SK\u0130 \u0130stanbul su \u015febekesini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Y\u00fczlerce terfi istasyonu, depo ve pompa kontrol izleme kontrol\u00fc SCADA ile yap\u0131l\u0131yor. Tek bir SCADA yok tabii ki. Y\u00fczlerce SCADA program\u0131 lokal kontrolleri yaparken ana merkezlere de bulunan daha b\u00fcy\u00fck SCADA programlar\u0131 di\u011fer SCADA programlar\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 verileri birle\u015ftiriyor. \u0130\u015fte bu network kapasitesi SCADA’y\u0131 HMI’lerden ay\u0131ran \u00f6zelliklerden biridir. A\u015fa\u011f\u0131da WinTr SCADA<\/a> program\u0131n\u0131n network imkanlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren resmi g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

\"Scada
Scada Network<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi hi\u00e7 bir s\u0131n\u0131r tan\u0131maks\u0131z\u0131n SCADA istasyonlar\u0131 bir birleri ile ileti\u015fim kuruyor. <\/p>\n\n\n\n

Otomasyon Cihazlar\u0131 ile \u0130leti\u015fim<\/h2>\n\n\n\n

SCADA<\/a> programlar\u0131n\u0131n birbirleri haricinde Otomasyon cihazlar\u0131 ile ileti\u015fi i\u00e7erisinde olmak zorundad\u0131r. Neredeyse her PLC<\/a>‘nin farkl\u0131 bir ileti\u015fim protokol\u00fc vard\u0131r. SCADA program\u0131 t\u00fcm PLC’ler ile ileti\u015fim kurmal\u0131d\u0131r. \u0130htiya\u00e7 duyulan ileti\u015fim protokol say\u0131s\u0131 binlere ula\u015fabilir. SCADA programlar\u0131nda belli ba\u015fl\u0131 ileti\u015fim protokolleri i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f komutlar vard\u0131r. Harici bir programa ihtiya\u00e7 duymadan bir \u00e7ok PLC ile ileti\u015fim kurabilirler. Bu protokollerin ba\u015f\u0131nda Modbus gelir. Hem ethernet alt yap\u0131s\u0131 ile hemde seri port arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Modbus protokol\u00fcnde ileti\u015fim kurulabilir. Di\u011fer bir ileti\u015fim kurma y\u00f6ntemi OPC server-client uygulamalar\u0131d\u0131r. “OPC Foundation<\/a>” isimli kurulu\u015f geli\u015ftirdi\u011fi program par\u00e7alar\u0131 ile istemci-sunucu ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. SCADA \u00fcreticileri<\/a> programlar\u0131na istemci (client) kodlar\u0131 ekler. PLC \u00fcreticileri<\/a> ise sunucu (server) kodu ekler.
OPC Foundation uygulamas\u0131 ise istemci ve sunucunun veri transferini ger\u00e7ekle\u015ftirir. B\u00f6ylece SCADA program\u0131 t\u00fcm PLC’ler ile ileti\u015fim kuracakt\u0131r, yeterki PLC \u00fcreticisi OPC Server yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00fcretmi\u015f olsun.<\/p>\n\n\n\n

SCADA Veri Sakalama \u00d6zelli\u011fi<\/h2>\n\n\n\n

SCADA programlar\u0131 verileri SQL Server veya Oracle database’lerine kaydeder. S\u0131n\u0131rl\u0131 kabiliyetleri olan baz\u0131 SCADA programlar\u0131 ise MySQL’e veri kayd\u0131 yapar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde en g\u00fcvenilir veri saklama metodu Database’e kaydetmektir. Baz\u0131 SCADA programlar\u0131 Database’e veri kaydetme yetene\u011fini “Historical” paketi \u015feklinde ayr\u0131ca satmaktad\u0131r. WinTr SCADA program\u0131 \u00fccretsiz olarak kulland\u0131r\u0131r. Veriler \u00e7e\u015fitli formatlar da kaydedildikten sonra ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck raporlar olu\u015fturulur. Raporlama ver kaydetmek kadar \u00f6nemlidir. Her SCADA program\u0131n\u0131n rapor olu\u015fturma yetene\u011fi olmas\u0131na ra\u011fmen her zaman yeterli gelmeyebilir. Bundan dolay\u0131 sadece raporlama yapan yaz\u0131l\u0131mlar \u00fcretilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

SCADA Alarm \u00d6zelli\u011fi<\/h2>\n\n\n\n

Otomasyon sistemlerin de her zaman i\u015fler yolunda gitmez. \u0130stenmeyen durumlar olu\u015ftu\u011funda operat\u00f6rlere ikazlar olu\u015fturulmal\u0131 ve \u00f6ncelik durumuna g\u00f6re g\u00f6rsel, sesli, \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ve mesaj olarak iletilmelidir. Alarm senaryolar\u0131 ilk \u00f6nce PLC’nin m\u00fcdehale etmesi \u015feklinde yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131r. PLC’nin m\u00fcdehalesi ise operat\u00f6re bildirilmelidir. SCADA programlar\u0131 i\u00e7erisinde “Alarmview” alarm izleme nesneleri ile olu\u015fan alarmlar izlenilir. Operat\u00f6r\u00fcn “Acknowledge” Alarm\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bu nesne \u00fczerinden i\u015faretlemelidir. Bir \u00e7ok geli\u015fmi\u015f SCADA program\u0131 alarm olaylar\u0131n\u0131 database’e kaydeder. B\u00f6ylece alarm ne zaman olu\u015ftu, operat\u00f6r ne yapt\u0131 gibi bir \u00e7ok veri kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde WinTr SCADA alarm izleme ekran\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

\"Scada
Alarm Ekran\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

SCADA Re\u00e7ete \u00d6zelli\u011fi<\/h2>\n\n\n\n

SCADA \u00e7o\u011fu zaman izleme ve kontrol i\u015flemleri i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00dcretim kontrol\u00fcn\u00fcn bir ad\u0131m\u0131 da re\u00e7ete sistemidir. Re\u00e7ete sistemi se\u00e7ilen PLC de\u011fi\u015fkenlerinin listesini ve de\u011ferlerini kaydeder. Ayn\u0131 de\u011fi\u015fkenler \u00fcretilen mal de\u011fi\u015ftik\u00e7e farkl\u0131 de\u011ferde olmas\u0131 istenebilir. \u00d6rne\u011fin ekmek f\u0131r\u0131n\u0131nda ekmek yaparken f\u0131r\u0131n s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fkeni 200 derece, simit yaparken 180 derece olmas\u0131 istenebilir. Ayn\u0131 \u015fekilde pi\u015firme s\u00fcresi de farkl\u0131 olabilir. S\u0131cakl\u0131k ve s\u00fcre de\u011fi\u015fkeni ayn\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ekmek \u00fcretirken farkl\u0131 simit \u00fcretirken farkl\u0131 de\u011fere sahip olmal\u0131d\u0131r. SCADA programlar\u0131nda re\u00e7ete format\u0131 programc\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131r. Re\u00e7ete de\u011ferleri ise operat\u00f6rler taraf\u0131ndan kaydedilir. Her \u00fcretim de\u011fi\u015fikli\u011finde kaydedilmi\u015f de\u011ferler PLC’ye re\u00e7ete mod\u00fcl\u00fc ile y\u00fcklenir. B\u00f6ylece her zaman ayn\u0131 \u00f6zelliklerde \u00fcr\u00fcn \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

SCADA Script \u00d6zelli\u011fi<\/h2>\n\n\n\n

SCADA programlar\u0131 “High Level” y\u00fcksek dil ile programlan\u0131r. SCADA programc\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukla g\u00f6rsel nesneler ile programlama yapmas\u0131 tercih edilir. Fakat her zaman bu m\u00fcmk\u00fcn olmaz. SCADA programc\u0131s\u0131n\u0131n c# veya vb dilinde kon yaz\u0131p SCADA program\u0131n\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131r. Bir \u00e7ok otomasyon projesinde Script yaz\u0131m\u0131 ile otomasyon i\u015finin ba\u015far\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Script \u00f6zelli\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131 yetenekler ile baz\u0131 HMI cihazlar\u0131nda da bulunur. A\u015fa\u011f\u0131daki resimde WinTr SCADA Script edit\u00f6r\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Script Edit\u00f6r<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

SCADA E\u011fitimi<\/h2>\n\n\n\n

SCADA E\u011fitimi<\/a> veren bir \u00e7ok kurulu\u015f var. SCADA \u00fcreticilerinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ok e\u011fitim videosunu Youtube’dan izleyebilirsiniz. E\u011fitim videolar\u0131 izlendikten sonra SCADA program\u0131n\u0131n demosu ile e\u011fitime ba\u015flayabilirsiniz. Bu \u015fekilde h\u0131zl\u0131ca SCADA programlamay\u0131 \u00f6\u011frenebilirsiniz. \u0130leri seviye SCADA programlama becerisi proje ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n sizi zorlamas\u0131 ile olacakt\u0131r. Sab\u0131rl\u0131 olup demo SCADA program\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak SCADA e\u011fitimi i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

SCADA Program<\/a>\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in Wikipedia<\/a> sitesini ziyaret edin. <\/p>\n\n\n\n

\n